Miami Pop and Underground Festival 1968: Woodstock'un Tohumlarının Atıldığı Yer

Bu etkinlik neden önemli

Mayıs 1968 Pop and Underground Festival, Monterey ile Woodstock arasındaki döneme aittir; ancak yalnızca daha ünlü bir etkinliğin provası sayılmamalıdır. HistoryMiami ve Hendrix mirası onu Doğu Yakası'nın ilk büyük rock festivali olarak tanımlar; sonraki anlatılar bazen aynı ifadeyi Gulfstream Park'taki ayrı Aralık buluşmasına verdiği için bu iddiayı kaynağıyla korumak en doğrusudur. Kesin olan, Miami'nin genç festival biçimini yeni bir bölgede, iklimde ve ticari yarış pisti ortamında sınamış olmasıdır.

Bağımsız önemi, iddia ile kırılganlığın birleşiminde yatar. Yaratıcılığının zirvesindeki bir baş sanatçı, birkaç geçici sahne, ses ve film kaydı planları ile yaklaşık 25.000 kişi olduğu tahmin edilen kalabalık, popüler kültürde yeni bir ölçeğe işaret ediyordu. Ancak prodüksiyon haftalar içinde kurulmuştu ve tek bir tropik fırtına planın büyük bölümünü iptal edebildi. Hafta sonu hem kitlesel açık hava rock müziğinin vaadini hem de hâlâ eksik olan sistemleri görünür kıldı.

Kapılar açılmadan önce

Michael Lang, Coconut Grove'un karşı kültür yaşamıyla bağlantılıydı; Ric O’Barry ve Marshall Brevetz, bir fikrin etkinliğe dönüşmesine yardım eden ortaklar arasındaydı. Monterey Pop yakın tarihli ve etkili bir model sundu, ama Güney Florida Kuzey Kaliforniya değildi. Organizatörler sanatçıları bulmak, Gulfstream Park'ı ayarlamak, sahneleri, sesi, ulaşımı ve tanıtımı düzenlemek, ayrıca yeni bir kitlenin nemli bir Mayıs hafta sonunda yarış pistini nasıl kullanacağını öngörmek zorundaydı.

Bethel Woods, Lang ile O’Barry'nin festivali yalnız üç haftada kurduğunu belirtir. Bu sıkışık takvim, etkinliğin pürüzlerinden fazlasını açıklar. Hazır satın alınabilecek kalıcı festival prodüksiyon bilgisinin ne kadar az olduğunu gösterir. Sahneler düz kasalı kamyonlara kuruldu, film ve ses kaydı hedefleri eklendi, fakat acil durum planlaması zayıf kaldı. Miami, başka bir durakta kurulan standart turne paketi değil, baskı altında üretilmiş bir prototipti.

Bir yarış pisti festival alanına dönüşüyor

Gulfstream Park zaten otoparka, erişim yollarına, tribün altyapısına ve büyük kalabalıkları hareket ettirme deneyimine sahipti. Bu üstünlükler alanı çekici kılıyordu, fakat at yarışı ile açık hava rock festivali insanları farklı biçimde düzenler. Yarış seyircisi sabit koltuklardan belirli bir piste bakar; festival kitlesi sahneler, açık alan, satış noktaları ve sosyal mekânlar arasında dolaşır. Mekân, amplifiye performans ve davranışlarını yerel yetkililerle gazetelerin henüz anlamayı öğrendiği bir kitle etrafında yeniden yorumlanmalıydı.

Bu sayfadaki tarihî kartpostallar 1968'den öncedir ve buna göre etiketlenmiştir. Geçici düz kasalı sahnelerin yerleştirildiği kalıcı kulüp binası ve tribün ortamını gösterirler. Bu karşıtlık önemlidir. Miami Pop ne bütünüyle düzensiz bir arazi ne de geleneksel bir arena konseriydi. Ticari yarış pistinin kalabalık yönetimi imkânlarını ödünç alırken mekânın hiç sunmak üzere tasarlanmadığı bölümleri—çoklu performansları, festival içi hareketi ve gençlik kültürü alanını—doğaçladı.

Müzikal program

The Jimi Hendrix Experience başlıca çekim merkeziydi, ancak belgelenmiş program Hendrix'ı 1960'ların sonundaki daha geniş bir karışımın içine yerleştiriyordu. The Mothers of Invention bestesel hicvi ve underground tiyatroyu; Arthur Brown görsel şoku ve psychedelic performansı temsil ediyordu. Blue Cheer elektrikli blues'u aşırı ses düzeyine taşıyor, John Lee Hooker yeni festival kitlesini daha köklü bir blues soyuna bağlıyor, Chuck Berry ise rock and roll'un temellerini temsil ediyordu. Festival pazarı bu dinleyicileri henüz kesin biçimde ayırmadığı için program eklektikti.

Kadro dili önemini korur. Kaynaklar icracıları belgeler, ilanlar niyetleri kaydeder, sonraki anılar ise bazen Mayıs etkinliğini çok daha büyük Aralık Miami Pop Festival ile birleştirir. Bu sayfa kurumsal arşivlerle Hendrix arşivinin desteklediği sanatçıları kullanır ve Aralık programından isim taşımaz. İki sayfa arasındaki karşılıklı bağlantı sonradan eklenmiş değildir: ortak Gulfstream Park mekânının yarattığı kalıcı tarihsel hatayı düzeltmenin parçasıdır.

18 Mayıs'ta Hendrix

Yolculuk gecikmeleri Hendrix'ın Gulfstream Park'a helikopterle ulaşmasına yol açtı ve zaten sıkışık olan prodüksiyona daha da aciliyet kattı. The Experience 18 Mayıs'ta iki konser verdi. Eddie Kramer özellikle grubu kaydetmek için uçakla getirilmişti; bu, organizatörlerin ve sanatçının ekibinin festival performansını alanın ötesinde yaşayabilecek bir şey olarak gördüğünü gösterir. Yetkili arşiv, ayakta kalan materyal arasında “Hear My Train A Comin’” ve “Tax Free” parçalarının kayda geçmiş ilk sahne performanslarını tanımlar.

Performans yalnızca geriye dönük bakışla anlatılmamalıdır. Hendrix zaten baş sanatçıydı, fakat Gulfstream'de hiç kimse hafta sonunun hangi bölümlerinin yaşayacağını ya da daha sonra ne kadar değerli olacağını tam olarak bilmiyordu. Ana görsel olarak kullanılan kamu malı 1968 tanıtım fotoğrafı Miami sahnesini gösteriyormuş gibi davranmak yerine dönem bağlamı sunar. Efekt ünitesi görseli de fotoğraftaki nesnenin bu etkinlikte kullanıldığını iddia etmeden Hendrix çevresindeki değişen teknoloji dilini açıklar.

Dinleyici ne deneyimledi

Yağmur ikinci günü dönüştürmeden önce Güney Florida'nın sıcağı ve nemi ilk güne biçim verdi. Dinleyiciler açıkta kalan yarış pisti alanında hızla kurulmuş etkinlikte müzik, açık arazi ve geleneksel tiyatro kurallarının dışında toplanmış binlerce gencin alışılmadık toplumsal ölçeğiyle karşılaştı. Bethel Woods, bir “hippi” istilası kaygısından kalabalığın beklenenden daha düzenli göründüğünün şaşkınlıkla kabulüne uzanan yerel basın tepkilerini korur.

Bu tepki etkinliği yalıtılmış bir karşı kültür balonu yerine çevresindeki toplumun içine yerleştirir. Bölge sakinleri, yetkililer ve gazeteler giyimi, saçı, trafiği ve kamusal davranışı kuralları henüz tanıdık olmayan toplumsal değişimin işaretleri olarak yorumluyordu. Katılımcılar için hafta sonu, hava ağırlaştıkça sıcak ve beklentiden belirsizliğe geçebiliyordu. Atmosfer, Woodstock'un sonraki mitinin küçük bir kopyası değil; gençlik kültürü, ticaret ve iklim arasında kendine özgü bir Güney Florida karşılaşmasıydı.

Sahne, ses ve etkinliği koruma girişimi

Bethel Woods, düz kasalı kamyonlar üzerine kurulmuş üç sahne tanımlar. Düzen hızlı kurulumu mümkün kıldı ve kalıcı inşaat olmadan birden fazla performans alanı sağladı. Aynı zamanda prodüksiyon modelinin ne kadar doğaçlama kaldığını gösterdi. Geçici platformlar, elektrik, kablolar ve ses ekipmanı önce sıcakta, sonra şiddetli yağmurda çalışmak zorundaydı. Festivalin fiziksel tasarımı büyük bir kalabalığı çekecek kadar iddialı, amaca özel kapalı bir mekânın dışarıda bırakabileceği koşullara karşı ise kırılgandı.

Ses ve film kaydı başka bir katman ekledi. Eddie Kramer'ın Hendrix için yaptığı özel ses çalışması, genel etkinlik zorlanırken bile profesyonel bir belge yarattı. ABC-TV filmiyle ilgili planlar organizatörlerin medya hedefini gösterir, ancak arşiv daha sonra mali çöküş ve el koyma sürecine dolandı. Miami böylece festival tarihinin temel bir sorununu önceden haber verir: canlı etkinlik, onu kaydeden prodüksiyon ve bu kayıtların sonraki mülkiyeti çok farklı yollar izleyebilir.

Hava planı sona erdirdiğinde

Şiddetli yağış ikinci günün elektrikli programını iptal ettirdi. İptal, sonraki festival başarısızlıkları ölçeğinde bir felaket gibi büyütülmemelidir. Önemi daha kesindir. Açıkta duran elektrikli performans sistemleri çevresinde kurulan etkinlik, tropik yağmur alanı güvensiz ve kullanılamaz hâle getirdiğinde çok az dayanıklılığa sahipti. Sanatçılar, dinleyiciler ve organizatörler eşdeğer bir kapalı mekâna taşınamazdı. Program, prodüksiyon biçimi pratik sınırına ulaştığı için durdu.

Lang daha sonra Miami'nin uzun bir kurak dönemden geçtiğini ve pahalı yağmur sigortasının satın alınmadığını hatırladı. Bu nedenle fırtına takvim kadar maliyeyi de vurdu. Resmî Hendrix arşivine göre iptalden sonra Gulfstream Park'tan dönüş yolunda Hendrix “Rainy Day, Dream Away”i yazmaya başladı. Bu yaratıcı devam etkileyicidir, fakat başlıca acil durum önlemi başarısız olan genç kuruluşun zararlarını romantikleştirmemelidir.

Sonrasında ne oldu

Hendrix arşiv materyali ağır mali sonuçları ve başarısız organizasyonla bağlantılı ses ve film kayıtlarına el konmasını anlatır. Yine de Michael Lang Miami deneyimini sonraki festival çalışmalarına taşıdı. Etkinliği Woodstock'un tohumlarının atıldığı yer diye tanımlayacaktı. Bu ifade, Miami'deki her kararı New York'taki gelecekteki etkinliğe indirgeyen nesnel bir hüküm olarak değil, Lang'in geriye dönük kendi yorumu olarak tarihsel açıdan yararlıdır.

Dersler pratikti: sahneler, sanatçı hareketi, belgeleme, hava koşullarına açıklık, sigorta, kalabalık davranışı ve festivalin çevresindeki toplumla ilişkisi. Bazı dersler işe yarayanlardan, diğerleri başarısızlıktan geldi. Bu nedenle Miami'nin etkisi aktarılabilir görsel bir kalıptan çok baskı altında biriken deneyimdedir. Etkinlik büyük bir kitlenin var olduğunu ve yalnızca coşkunun geçici bir şehri teknik ya da mali açıdan dayanıklı kılamayacağını gösterdi.

Kayıtlar, kayıp film ve yeni bulunan görüntüler

Experience Hendrix, organizatörlerin çöküşünden sonra Eddie Kramer'ın bantlarına ve ABC-TV film materyaline el konduğunu kaydeder ve filmin nerede olduğunun bilinmediğini belirtir. Ses kayıtları kurtarılabilir bir yol izledi: onaylı performanslar 2013'te Miami Pop Festival olarak yayımlandı. Yayın nostaljinin ötesinde önemlidir; çünkü The Experience'ı belirli bir erken festival bağlamında korur ve sonraki kanonik sürümler kamusal hafızayı biçimlendirmeden önce sahnede gelişen materyali belgeler.

Ayrı bir arşiv hikâyesi kayıp ABC materyaliyle birleştirilmemelidir. Experience Hendrix, 2013 tarihli Hear My Train A Comin’ belgeseli için Miami'den yeni bulunmuş renkli görüntüler duyurdu. Resmî kaynaklar, yeniden bulunan bu filmin daha önce el konduğu ve kayıp olduğu belirtilen materyalle aynı olduğunu kanıtlamaz. Bu zincirleri ayrı tutmak, “görüntüler yaşıyor” ifadesini daha karmaşık bir köken sorununa yanlış çözüm hâline getirmeyi önler.

İki Miami festivali, kalıcı bir karışıklık

Gulfstream Park 28–30 Aralık 1968'de başka bir büyük müzik festivaline ev sahipliği yaptı. Ortak mekân ve daha sonra “Miami Pop Festival” adının iki etkinlik için de yaygın kullanılması, kadroların, organizatörlerin ve katılım tahminlerinin aralarında taşınmasına yol açtı. Mayıs prodüksiyonu Lang, O’Barry ve Brevetz ile bağlantılıydı; 1968 Pop and Underground Festival ya da 1968 Pop Festival adıyla ilan edildi, ağırlıkla Hendrix çevresinde kuruldu ve ikinci gününün çoğunu hava koşulları yüzünden kaybetti.

Aralık etkinliğini Tom Rounds ile Mel Lawrence yönetti; üç gün sürdü, iki ana sahneyi eşzamanlı kullandı ve çok daha büyük bir program sundu. Bu arşivde kendi sayfası vardır. Etkinlikleri birlikte okumak değerlidir, çünkü aynı yarış pistindeki festival gelişiminin iki aşamasını yedi ay ayırır. Onları birleştirmek bu kanıtı yok eder. Aralarındaki fark, Amerikan festival modelinin 1968 boyunca ne kadar hızlı büyüyüp profesyonelleştiğini gösterir.

Miras

Miami'nin mirası pratik öğrenimi, Hendrix belgelerini ve Michael Lang'in Woodstock'taki sonraki rolünü birleştirir. HistoryMiami sergisi ile Bethel Woods anlatısı, etkinliğin dipnottan fazlası olarak yeniden görülmesine yardım etti. Resmî kayıtlar ona alışılmadık derecede güçlü bir müzikal devam kazandırırken, kayıp ve yeniden bulunan film hikâyeleri ünlü bir sanatçının arşivinin bile ne kadar eksik kalabileceğini gösterir.

Festival basit köken hikâyelerini de karmaşıklaştırır. Büyük ölçekli rock kültürü arada deneyler olmadan Monterey'den doğrudan Woodstock'a gitmedi. Organizatörler Gulfstream Park'ta bir yarış pistini, geçici sahneleri, medya kaydını ve geniş elektrikli programı ikinci günlerini alt eden iklim koşullarında sınadı. Etkinlik hem olasılık hem başarısızlık ürettiği ve insanlar ikisinden edindikleri bilgiyi sonrakilere taşıdığı için önemliydi.

Temel dinlemeler