Psychodeliczna rewolucja jako amerykańskie zderzenie nauki, mistycyzmu i kultury masowej
Storming Heaven: LSD and the American Dream Jaya Stevensa porusza się po obszarze bliskim Acid Dreams, ale nie jest jego powtórzeniem. Lee i Shlain kładą szczególny nacisk na historię rządu i służb wywiadowczych, natomiast Stevens buduje szerszą narrację o LSD przemieszczającym się przez powojenną kulturę amerykańską, między naukowcami, psychologami, pisarzami, mistykami, postaciami związanymi z Beat Generation, badaczami z Harvardu, radykałami z San Francisco i hipisami. Zwrot „American Dream” w podtytule ma realne znaczenie. Stevensa interesuje, dlaczego tak wielu ludzi projektowało na jedną substancję ogromne obietnice: przełom terapeutyczny, osobistą transcendencję, kreatywność, duchowe odrodzenie, rewolucję społeczną lub nowy rodzaj wolności. Te nadzieje często były ze sobą sprzeczne, a dramat książki bierze się z obserwowania, jak rosną szybciej niż zdolność kogokolwiek do kontrolowania ich konsekwencji. Ostateczne rozczarowanie staje się więc nie tylko historią zakazu, lecz zderzeniem utopijnych oczekiwań z rzeczywistością historyczną.
Od kultury badawczej do poszukiwania przemiany
Historia zaczyna się w świecie badań naukowych i psychiatrycznych, gdzie odkrycie psychoaktywnego działania LSD przez Alberta Hofmanna zasila późniejsze eksperymenty dotyczące świadomości i zdrowia psychicznego. Substancje psychodeliczne można było postrzegać jako narzędzia do modelowania odmiennych stanów lub wspomagania terapii, a pisarze tacy jak Aldous Huxley dostarczali języka filozoficznego, który pomagał przenieść temat poza laboratoria. Stevens szczególnie dobrze pokazuje stopniowy charakter tej przemiany. Nie istnieje czysty moment, w którym profesjonalne badania się kończą, a kontrkultura nagle zaczyna. Idee, ludzie i oczekiwania przekraczają te granice. Koncepcja rozwinięta w jednym środowisku może nabrać znaczenia duchowego albo politycznego w innym, a ten sam obiekt chemiczny może być opisywany jako legalne badanie, mistyczna technologia albo zagrożenie społeczne w zależności od tego, kto mówi. Ta płynność jest centralna dla sposobu, w jaki książka rozumie epokę.
Timothy Leary zamienia badania w publiczny spektakl
Leary odgrywa dużą rolę, ponieważ jego osobista przemiana odzwierciedla zmianę publicznego statusu psychodelików. Na Harvardzie praca wciąż miała instytucjonalne ramy; po kontrowersjach i zwolnieniu Leary coraz silniej wiązał się z publicznym rzecznictwem, Millbrook, retoryką duchową i kontrkulturową sławą. Ta zmiana wpłynęła na sposób, w jaki władze i szeroka publiczność postrzegały LSD. O substancji badawczej powiązanej z charyzmatyczną postacią zachęcającą młodych ludzi do ponownego przemyślenia zwykłych wartości społecznych nie dało się już mówić wyłącznie językiem klinicznym. Stevens uchwyca teatralny wymiar roli Leary'ego, nie udając, że ten sam wynalazł psychodeliczną Amerykę. Jego znaczenie polega po części na zdolności wzmacniania przekazu: idee krążące wcześniej w mniejszych sieciach badawczych i intelektualnych zamienił w publiczny spektakl, czyniąc siebie symbolem, wokół którego zwolennicy, krytycy i urzędnicy mogli organizować swoje reakcje.
Kesey i Prankstersi wypychają doświadczenie na zewnątrz
Świat Merry Pranksters Kena Keseya reprezentuje inny instynkt. Zamiast ujmować doświadczenie psychodeliczne głównie przez doktrynę, Prankstersi przyjęli ruch, dźwięk, grupowe uczestnictwo, technologiczne przeciążenie i figlarną dezorganizację. Ich podróż autobusem, a później Acid Tests zamieniły odmienną świadomość w wydarzenie publiczne i właśnie tutaj Storming Heaven styka się najbezpośredniej z historią muzyki RetroForge. Udział Grateful Dead umieścił improwizację na wzmacniaczach w środowiskach, w których światła, sprzężenie, taśma, projekcje, ciała i narkotyki stawały się elementami jednego niestabilnego systemu. Znaczenie wykracza poza historię środków psychodelicznych, ponieważ wydarzenia te pomogły rozluźnić konwencjonalne wyobrażenia o tym, czym może być przestrzeń występu. Współczesny multimedialny koncert rockowy ma wielu przodków, ale Acid Tests należą do najdziwniejszych: zbudowano je z potrzeby rozpuszczenia granicy między wydarzeniem, publicznością i wykonawcą, a nie z chęci dopracowania powtarzalnego produktu koncertowego.
Haight-Ashbury i destrukcyjna siła skali
Małe sceny mogą działać dzięki nieformalnym relacjom, które rozpadają się, gdy zainteresowanie ogólnokrajowe zamienia je w cele podróży. Stevens wykorzystuje Haight-Ashbury, by pokazać ten proces w ruchu. Gdy dzielnica stała się symbolem medialnym, przybyły tysiące osób z oczekiwaniami ukształtowanymi przez gazety, telewizję i mitologię Summer of Love. Mieszkania, żywność, opieka zdrowotna, działania policji i fizyczna przestrzeń stały się pilnymi problemami, a wykorzystywanie ludzi i twardsze narkotyki komplikowały romantyczny obraz. Paradoks jest centralny dla tej historii: scena stała się sławna na całym świecie mniej więcej w tym samym momencie, gdy sława uniemożliwiła utrzymanie jej wcześniejszych warunków społecznych. To wzorzec dobrze znany z historii muzyki. Kultura przyciąga uwagę, bo jest odrębna, a następnie napływ pieniędzy, widzów i naśladowców zmienia właśnie te warunki, które stworzyły jej odrębność. Stevens daje psychodelii jeden z najczytelniejszych przykładów tego powtarzającego się cyklu.
Psychodeliczna świadomość i polityczny bunt nigdy nie były tym samym projektem
Jedno z najbardziej użytecznych napięć w książce dotyczy relacji między kulturą psychodeliczną a zorganizowaną polityką. Część uczestników uważała przemianę jednostki za warunek szerszej zmiany społecznej; inni widzieli kulturę narkotykową jako odwrócenie uwagi od konkretnej organizacji przeciw wojnie, rasizmowi i władzy państwowej. Historyczna rzeczywistość zawiera nakładanie się tych światów, a nie zwycięzcę. Kontrkultura i Nowa Lewica czasami dzieliły ludzi, przestrzenie i przeciwników, ale nigdy nie były identycznymi ruchami, a ich priorytety potrafiły gwałtownie się rozchodzić. Stevens używa LSD niemal jak znacznika przechodzącego przez te konflikty, pokazując, gdzie duchowy indywidualizm, eksperyment wspólnotowy i organizacja polityczna spotykają się lub oddalają. Jest to bardziej wiarygodne niż znana wizja jednego „pokolenia lat sześćdziesiątych” zmierzającego wspólnie pod sztandarem jednej ideologii i pomaga RetroForge nie traktować każdego zespołu, protestu, komuny i festiwalu jako przejawów tego samego programu kulturowego.
Co książka robi szczególnie dobrze
Najbardziej oczywistą zaletą jest tempo narracji. Rekordy biblioteczne i Google Books opisują dzieło liczące około 396 stron, co daje Stevensowi wystarczająco dużo miejsca na szeroką obsadę bez zmieniania książki w encyklopedię. Słynne wydarzenia pojawiają się w dłuższym rozwoju historycznym, a nie jako składanka największych przebojów lat sześćdziesiątych. Jeszcze ważniejsze jest to, że Storming Heaven pokazuje, jak LSD zaczęło znaczyć znacznie więcej niż chemia. Pod koniec dekady mogło oznaczać obietnicę naukową, duchowe przebudzenie, eksperyment artystyczny, bunt młodzieży, zagrożenie psychiatryczne, przestępczość albo upadek pokolenia, zależnie od mówiącego i momentu historycznego. Sama ta zmiana semantyczna jest częścią historii społecznej, a narodowa perspektywa Stevensa pozwala zobaczyć przemiany symboliki wyraźniej niż w węższej historii jednej sceny.
Ograniczenia
Książka opublikowana w 1987 roku poprzedza późniejsze fale badań i udostępnienie nowych materiałów archiwalnych, więc nie należy traktować jej jako ostatecznej naukowej syntezy historii psychodelii. Niektóre interpretacje odzwierciedlają również moment historyczny, w którym pisał Stevens. Wybrana perspektywa tworzy kolejne ograniczenie: ponieważ LSD jest osią organizującą narrację, substancja może wydawać się wyjątkowo centralna dla każdej gałęzi kontrkultury. Muzyka, prawa obywatelskie, feminizm, ruch ekologiczny, polityka antywojenna i inne ruchy społeczne miały historie, których nie da się sprowadzić do kultury psychodelicznej, nawet gdy ludzie i instytucje się przenikały. Współczesny czytelnik powinien więc korzystać ze Storming Heaven jako szerokiej narracji interpretacyjnej, a następnie przechodzić do bardziej wyspecjalizowanych historii, w których główny trop książki przestaje wyznaczać proporcje całego obrazu.
Dla kogo jest ta książka?
To idealny wybór dla czytelników szukających szerokiej kulturowej narracji o LSD w Ameryce, a nie technicznego opisu farmakologicznego. Książka wyjątkowo dobrze komponuje się z Acid Dreams, ponieważ lektura obu pokazuje, jak ta sama szeroka historia zmienia się, gdy jeden zespół autorów podkreśla instytucje i wywiad, a drugi buduje opowieść wokół narodowych aspiracji i rozczarowania. The Haight-Ashbury Charlesa Perry'ego wykonuje potem ruch przeciwny, zawężając narodową historię do jednej dzielnicy. Razem tworzą użyteczny obiektyw o zmiennej ogniskowej: instytucje i idee w najszerszym planie, amerykańska narracja kulturowa pośrodku i historia sceny na poziomie ulicy w największym zbliżeniu.
Znajdź egzemplarz
Wiele ofert dotyczy późniejszych wydań Grove/Perennial w miękkiej oprawie, a nie pierwszego wydania Atlantic Monthly Press. Do czytania stan egzemplarza i cena mają większe znaczenie niż status pierwszego wydania.