Cluster

Przegląd

Cluster był elektronicznym duetem Hansa-Joachima Roedeliusa i Dietera Moebiusa. Jego korzenie tkwią w Kluster, zachodnioberlińskim trio utworzonym przez nich z Conradem Schnitzlerem w 1969 roku. Po odejściu Schnitzlera zmiana K na C oznaczała zarówno nową dwuosobową tożsamość, jak i nowe partnerstwo nagraniowe z producentem i realizatorem Connym Plankiem.

Katalog zmienia metodę, nie podążając prostą drogą od trudnego do łatwego. Cluster zmienia organy, instrumenty smyczkowe, generatory elektryczne i wzmacniane przedmioty w trzy nienazwane środowiska studyjne. Zuckerzeit dzieli dziesięć krótkich utworów według autorów i nadaje analogowym automatom rytmicznym centralną rolę. Sowiesoso następnie czyni powtórzenie cichszym i przestronniejszym, nie porzucając nieregularnego ruchu.

Powstanie i historia

Roedelius i Schnitzler pomagali założyć berlińskie Zodiak Free Arts Lab, zanim w 1969 roku Kluster przybrał kształt z Moebiusem. Trio nagrało Klopfzeichen i Zwei-Osterei z Plankiem, używając improwizowanych instrumentów i elektroniki na żywo. Schnitzler odszedł po okresie Kluster; Moebius i Roedelius kontynuowali jako Cluster, nagrywając debiut zatytułowany nazwą duetu w styczniu 1971 roku w Star-Studio w Hamburgu. Elektroniczna obróbka i produkcja Planka były częścią konstrukcji płyty, nie tylko jej dokumentacją.

Cluster II ukazał się nakładem Brain w 1972 roku. Następnie para przeniosła się z Berlina do Forst nad Wezerą. Michael Rother dołączył tam do nich, tworząc Harmonia w 1973 roku, a Cluster zdobył własny sprzęt nagraniowy. Rother współprodukował Zuckerzeit; Sowiesoso został nagrany wyłącznie przez Moebiusa i Roedeliusa w ich skromnym domowym studiu, a zmiksował go Plank.

Praca Briana Eno z muzykami z Forst nastąpiła po Sowiesoso. Cluster & Eno ukazał się w 1977 roku, a w 1978 nastąpił After the Heat, przypisany Eno, Moebiusowi i Roedeliusowi. Po Curiosum z 1981 roku duet skupił się na innych projektach, powracając z Apropos Cluster w 1990 roku oraz późniejszymi wydaniami koncertowymi i studyjnymi. Ostatnim albumem studyjnym pod nazwą Cluster był Qua, wydany po raz pierwszy w 2009 roku; Moebius zmarł w 2015.

Brzmienie i styl

Debiut z 1971 roku zaciera źródła poprzez wzmocnienie, echo i obróbkę studyjną. Organy, wiolonczela, gitara hawajska, alarmy i generatory elektryczne tracą znajome tożsamości, gdy atak, wysokość i odległość nieustannie się przesuwają. Cluster II dzieli to otwarte pole na sześć nazwanych utworów: gitara, organy i niskie tony elektroniczne stają się bardziej rozpoznawalne, lecz nie stabilizuje ich konwencjonalny perkusista ani linia basu.

Przeprowadzka do Forst zmieniła zarówno sprzęt, jak i praktykę pracy. Na ZuckerzeitRoedelius i Moebius skomponowali po pięć utworów; analogowe automaty rytmiczne, wyzwalane syntezatory i ręcznie grane wzory zmieniają ich kontrastujące osobowości w przeplatane miniatury elektroniczne. Sowiesoso wykorzystuje czterościeżkowy magnetofon, dwa stereofoniczne magnetofony taśmowe i prosty mikser, by zbudować siedem dłuższych wspólnych utworów z elementów elektronicznych i akustycznych. Późniejsze współprace z Eno dodają kolejnych muzyków i decyzje produkcyjne; nie należy traktować ich jako wzorca wszystkiego, co nagrał Cluster.

Dlaczego nadal mają znaczenie

Katalog Cluster dokumentuje kilka praktycznych modeli kompozycji elektronicznej. Wczesne płyty zmieniają wykonanie i obróbkę w jeden nierozdzielny akt; Zuckerzeit pokazuje, jak krótkie formy i automaty rytmiczne mogą pozostać nieregularne oraz osobiste; Sowiesoso dowodzi, że ograniczony sprzęt może wspierać subtelne wariacje zamiast prostego powtórzenia.

Duet znajduje się także na skrzyżowaniu projektów, a nie na czele jednej uporządkowanej rodziny gatunkowej. Kluster łączy ich z eksperymentalną kulturą Berlina Zachodniego, Harmonia sprowadza Michaela Rothera do studia w Forst, a albumy z Eno umieszczają ich metody w szerszym otoczeniu współpracy. Te udokumentowane wymiany wyjaśniają historyczne znaczenie Cluster wyraźniej niż szerokie twierdzenia, że każda późniejsza płyta ambientowa, industrialna czy synthpopowa pochodzi bezpośrednio od nich.

Źródła i dalsza lektura

Bureau B — Cluster — eseje oficjalnej wytwórni o Zuckerzeit, Sowiesoso, studiu w Forst i chronologii albumów.

Bureau B — Kluster: Eruption noty do wznowienia — trio, odejście Schnitzlera i kontynuacja jako Cluster.

Grönland Records — Hans-Joachim Roedelius — berlińskie tło, powstanie Kluster i przejście do Cluster.

Grönland Records — Conny Plank — długoletnia twórcza rola Planka w Kluster, Cluster i powiązanych projektach.