Archiwum historyczne · 1975
Wish You Were Here, Rubycon i brzmienie nieobecności
W 1975 roku część najpotężniejszej muzyki progresywnej epoki określało nie to, jak wiele grała, lecz przestrzenie, których nie chciała wypełnić.
Co się wydarzyło
Pink Floyd podążyli za swoim największym sukcesem albumem Wish You Were Here, albumem poświęconym nieobecności, alienacji przemysłu i Sydowi Barrettowi. Tangerine Dream wydali Rubycon, dwie elektroniczne kompozycje na całe strony, rozwijające język oparty na sekwencerach wprowadzony na Phaedra.
Płyty pochodziły z różnych scen i metod produkcji, lecz obie traktowały stronę albumu jako ciągłe pole, a nie sekwencję niezależnych piosenek.
Jak brzmiała muzyka
Pink Floyd otoczyli piosenki długim powrotem „Shine On You Crazy Diamond”: powściągliwa gitara, organy, syntezator i saksofon wyłaniają się z niemal całkowitej ciszy. Tangerine Dream użyli Mellotronu, syntezy analogowej i sekwencerów, pozwalając rytmowi wynurzać się, cofać i zmieniać skalę.
Jak powstała muzyka
Pink Floyd pracowali w Abbey Road i budowali koncepcję zarówno w muzyce, jak i opakowaniu Hipgnosis. Edgar Froese, Christopher Franke i Peter Baumann z Tangerine Dream ukształtowali Rubycon z analogowymi syntezatorami, Mellotronem i sekwencerami, których modyfikacje techniczne często budowano na zamówienie.
Szerszy kontekst muzyczny
Rock progresywny osiągnął skalę stadionową, podczas gdy muzyka elektroniczna opuszczała specjalistyczne środowiska. Ambient nie był jeszcze ustaloną kategorią, lecz płyty takie jak Rubycon już badały uwagę bez konwencjonalnego dramatyzmu piosenki.
Co nastąpiło później
Następne dzieło Pink Floyd stało się ostrzejsze i bardziej polityczne. Tangerine Dream kontynuowali elektroniczną działalność koncertową i poszerzali swoją pozycję jako grupa tworząca muzykę filmową. Obie płyty stały się punktami odniesienia dla artystów zainteresowanych atmosferą jako strukturą.
Sukces stworzył problem obecności
The Dark Side of the Moon dał Pink Floyd publiczność na skalę osiągniętą wcześniej przez niewiele eksperymentalnych grup rockowych. Pozostawił też zespół z mniej efektownym pytaniem: co czterech muzyków mogło powiedzieć, gdy otaczająca ich machina stała się ogromna? Wczesne sesje z 1975 roku w Abbey Road były powolne i napięte. Grupa eksperymentowała z dźwiękami przedmiotów domowych, po czym porzuciła pomysł. Muzyka, która przetrwała, nie ukrywała tej niepewności. Uczyniła nieobecność, zmęczenie i poczucie bycia tylko częściowo obecnym tematem albumu.
„Shine On You Crazy Diamond” wyrósł z czterodźwiękowej frazy gitarowej Davida Gilmoura i stał się ramą płyty. Dedykacja dla Syda Barretta nadała albumowi emocjonalny środek, lecz teksty wykraczają poza jednego byłego członka. „Welcome to the Machine” i „Have a Cigar” badają przemysł zdolny zmieniać muzyków w produkty, a utwór tytułowy czyni dystans osobistym zamiast instytucjonalnym. Niespodziewana wizyta Barretta w Abbey Road podczas sesji stała się częścią mitologii albumu, ponieważ fizycznie uwidoczniła ideę nieobecności.
Rubycon Odnaleziony dramat bez narratora
Tangerine Dream podeszli do muzyki długiej formy z innej strony. Rubycon, wydany w marcu 1975 roku, zawiera dwie kompozycje na całe strony zamiast sekwencji zatytułowanych piosenek. Edgar Froese, Christopher Franke i Peter Baumann użyli syntezatorów, sekwencerów, Mellotronu i przetwarzania studyjnego, by stworzyć ruch bez konwencjonalnej sekcji rytmicznej. Pulsy pojawiają się stopniowo, zmieniają gęstość, tracą wyrazistość i znikają. Słuchacza nie prowadzi wokalista ani powtarzany refren, lecz zmieniająca się relacja między fakturą, wysokością dźwięku i czasem.
Maszyny nie czyniły tego procesu automatycznym. Tangerine Dream ulepszali sekwencery przez budowane na zamówienie modyfikacje techniczne, a warstwy nadal trzeba było kształtować przez wykonanie i uważne słuchanie. Ta ludzka ingerencja stanowi część życia płyty. Rubycon może brzmieć architektonicznie, lecz jego struktury zawsze poruszają się na krawędziach. Album dotarł do 10. miejsca w Wielkiej Brytanii i pokazał, że ciągła kompozycja elektroniczna może znaleźć rockową publiczność bez udawania konwencjonalnego wykonania zespołowego.
Dwa studia, dwa rodzaje zanurzenia
Pink Floyd pracowali z rozpoznawalnymi instrumentami, lecz nadawali ich wejściom doniosłość: gitara wyłania się z radiowego szumu, saksofon unosi długą elegię, syntezator zmienia metaforę przemysłu w zamknięte mechaniczne pomieszczenie. Tangerine Dream zacierali tożsamość poszczególnych instrumentów, aż dźwięk zdawał się istnieć bez widzialnego źródła. Jedna płyta przemawia przez piosenki i postacie; druga pozwala zmiennej barwie nieść argument. Obie opierają się na stronie LP jako jednostce czasu.
Dlatego żaden z albumów nie sprawdza się szczególnie dobrze jako tło określane mianem „space music”. Ich pozorny bezruch jest aktywny. Cichy początek ustanawia skalę; powtarzana figura ćwiczy uwagę; małe przesunięcie harmoniczne staje się wydarzeniem, bo muzyka nauczyła słuchacza na nie czekać. Język rocka progresywnego połowy lat siedemdziesiątych często kojarzono z szybkością i wirtuozerią, lecz te płyty pokazują inny rodzaj ambicji: kontrolowanie czasu bez wypełniania każdej sekundy.
Połowa lat siedemdziesiątych zwróciła się do wewnątrz
Do 1975 roku coraz trudniej było podtrzymywać optymizm związany z wcześniejszym boomem progresywnym i psychodelicznym. Wielkie zespoły były przedsiębiorstwami, systemami tras koncertowych i pracodawcami. Instrumenty elektroniczne obiecywały nowe światy, jednocześnie czyniąc pracę za nimi mniej widoczną. Wish You Were Here i Rubycon nie odpowiadają nostalgią. Czynią niepewność twórczą i pozwalają technologii ujawniać izolację równie łatwo jak zachwyt.
Ich późniejszy wpływ biegnie przez ambient, Berlińską Szkołę elektronikę, post-rock, muzykę filmową i atmosferyczny metal. Ważniejsza od pojedynczego zapożyczonego dźwięku jest wspólna dyscyplina. Oba albumy rozumieją, że skalę można stworzyć przez wstrzymywanie informacji. Cisza nie jest pusta, powtarzanie nie jest bezruchem, a album może wydawać się ogromny bez ciągłego ogłaszania własnej ważności.
Nagrania obowiązkowe
- Pink Floyd — Shine On You Crazy Diamond
- Pink Floyd — Welcome to the Machine
- Tangerine Dream — Rubycon, Part One
- Tangerine Dream — Rubycon, Part Two
- Klaus Schulze — Timewind
Powiązane gatunki i przewodniki
Powiązany odsłuch RetroForge
Usłysz połączenie z archiwum
Notatki badawcze
Źródła i dalsza lektura
- Wish You Were Here — Pink Floyd
- Rubycon — Tangerine Dream
- Tangerine Dream 1974–1983 — Tangerine Dream
- Biografia Pink Floyd — Pink Floyd
- Rocznica Rubycon — Tangerine Dream
- Historia Rubycon na listach — Official Charts Company
- Tangerine Dream: zmieniające się wykorzystanie technologii 1967-1977 — Sound On Sound