Close to the Edge

Płyta w kontekście

Close to the Edge otwiera dźwięk otoczenia i powolne przenikanie do wykonania już pędzącego z pełną prędkością. Gitara, bas, perkusja i klawisze zdają się zderzać, zanim wyłoni się temat tytułowy. Wejście ogłasza ambicję albumu, lecz jego trwała siła bierze się z kontroli. W trzech utworach Yes używają kontrastu i powrotu, by rozbudowane formy wydawały się możliwe do śledzenia: gęste pasaże zespołowe prowadzą do otwartej przestrzeni wokalnej, akustyczne początki rozszerzają się w skalę wspartą przez Mellotronowej skali, a motywy powracają z innym ciężarem.

Album dokumentuje Jona Andersona, Steve’a Howe’a, Chrisa Squire’a, Ricka Wakemana i Billa Bruforda pod koniec ich jedynego wspólnego, dwu-albumowego okresu studyjnego. Fragile ustanowił ten skład i przyniósł grupie międzynarodowy sukces. Close to the Edge wymagał od tych samych pięciu muzyków pracy na większą skalę, a producent i inżynier Eddy Offord pomagał zmienić gęsto zaaranżowane wykonania w spójną płytę.

Kontekst historyczny

Yes wrócili z rozległych tras na początku 1972 roku, gdy „Roundabout” był intensywnie grany w amerykańskim radiu. Anderson i Howe przynieśli fragmenty rozwijane w hotelach, garderobach i podczas prób dźwięku na próby w Una Billings School of Dance w Shepherd’s Bush. Oficjalna historia Yes opisuje, jak grupa świadomie planowała długi utwór zajmujący jedną stronę LP, rozwijając podejście słyszane już w „Heart of the Sunrise”.

Nagrywanie odbyło się w Advision Studios w Londynie w połowie 1972 roku. Zespół i Offord współprodukowali. Proces był mozolny: odcinki rozwijano, nagrywano i łączono, gdy grupa szukała przejść zdolnych sprawić, by odrębne idee brzmiały nieuchronnie. Doświadczenie Wakemana jako aranżera i muzyka sesyjnego było szczególnie przydatne, gdy ruch harmoniczny musiał połączyć materiał pomyślany w różnych miejscach.

Gotowy album zawierał tylko trzy utwory. Suita tytułowa wypełniała pierwszą stronę; „And You and I” i „Siberian Khatru” zajmowały drugą. Płytę wydano we wrześniu i stała się najwyżej notowanym albumem Yes do tego czasu. Sukces komercyjny nie wymagał od zespołu zmniejszenia skali. Słuchacze podążali za płytą, której najkrótszy utwór trwał blisko dziewięć minut.

Brzmienie i produkcja

Utwór tytułowy dzieli się na cztery nazwane części, lecz muzyka zachowuje się mniej jak cztery odrębne piosenki, a bardziej jak łańcuch przemian. Bruford i Squire utrzymują zwinność otwarcia, gdy gitara Howe’a przechodzi między poszarpanymi figurami akordowymi a liniami melodycznymi. Wokal Andersona zapewnia ciągłość nad zmiennym fundamentem. W centralnym odcinku „I Get Up I Get Down” warstwowe głosy, organy i oszczędna gitara zawieszają pęd naprzód, zanim organy piszczałkowe Wakemana napędzą powrót.

„And You and I” zaczyna się słyszalnym przygotowaniem gitary dwunastostrunowej, umieszczając słuchacza blisko instrumentu, zanim aranżacja się rozszerzy. Gitara stalowa, bas, perkusja, Mellotron i harmonia wokalna stopniowo powiększają akustyczny temat. Utwór wielokrotnie wznosi się ku szerokiej wypowiedzi symfonicznej, opada z powrotem do intymnego detalu i wraca z większą siłą.

„Siberian Khatru” jest najbardziej zwartym i fizycznie bezpośrednim utworem. Otwierająca figura Howe’a, bas Squire’a i zmienne akcenty Bruforda tworzą napęd bez osiadania w prostym hardrockowym wzorze. Wakeman przechodzi między organami, Mellotronem i barwą klawesynu. Aranżacja jest ozdobna, lecz każdy instrument zachowuje odrębny kontur w miksie Offorda, co jest kluczowe w muzyce, gdzie kilka aktywnych linii często zajmuje ten sam moment.

Kluczowe utwory

1. Close to the EdgeOsiemnastominutowa suita przechodząca od gorączkowego pisarstwa zespołowego przez zawieszoną przestrzeń wokalną z powrotem do przekształconego głównego tematu.
2. And You and IDwunastostrunowa intymność rozszerza się w Mellotron, gitarę stalową i jeden z najszerszych powracających tematów albumu.
3. Siberian KhatruNapędzający utwór finałowy zbudowany z zazębiających się partii rytmicznych, jasnych barw klawiszy i zwartej precyzji zespołowej.

Oprawa graficzna i tożsamość wizualna

Zewnętrzna okładka Rogera Deana jest niezwykle powściągliwa: gradient od głębokiej zieleni do niemal czerni, nowo ustanowione logo zespołu i tytuł albumu. Krajobraz ukryto wewnątrz rozkładanej okładki. Otwarcie ujawnia wyspy, wodę i niemożliwą geologię rozciągającą się przez całe wnętrze.

Dean wyjaśniał, że obrazy wyrosły z rzeczywistych krajobrazów Scottish Highlands i Lake District, przekształconych w miniaturowy, lecz wiarygodny świat. Podział między minimalistycznym zewnętrzem a rozległym wnętrzem odzwierciedla doświadczenie słuchania albumu. Prosta powierzchnia otwiera się w miejsce, którego skalę trudno ocenić.

Dziedzictwo i wpływ

Album stał się wzorcem dla muzyków progresywnych zainteresowanych długą formą, wirtuozerią zespołową i skalą symfoniczną. Jego wpływ nie ogranicza się do zespołów używających Mellotronu lub naśladujących wokalne brzmienie Yes. Bardziej fundamentalnie pokazuje, jak powracający materiał może orientować słuchacza wewnątrz struktury wielokrotnie zmieniającej metrum, fakturę i intensywność.

Close to the Edge uchwycił również twórcze napięcie wewnątrz wirtuozerskiej grupy. Gra brzmi spójnie, lecz mozolna praca konieczna do jej zbudowania przyczyniła się do frustracji Bruforda; po nagraniu odszedł do King Crimson. Dopracowania płyty nie należy mylić z łatwością. Jej spójność osiągnięto przez spór, aranżację i szczegółową konstrukcję studyjną.

Co nastąpiło później

Alan White zastąpił Bruforda i nauczył się repertuaru koncertowego grupy w trzy dni przed trasą. Nowy skład nagrał album koncertowy Yessongs, a następnie podjął jeszcze większy projekt studyjny na Tales from Topographic Oceans: cztery utwory na całe strony rozłożone na podwójnym LP.

Yes nadal zmieniali personel i skalę muzyczną przez całą dekadę. Relayer przyniósł twardszą krawędź jazz fusion z Patrickiem Morazem; Going for the One przywrócił Wakemana i skrócił większość form. Close to the Edge pozostał punktem, w którym indywidualne języki składu Fragile zostały najpełniej zintegrowane.